Yenileniyor
  • Adana
  • Adıyaman
  • Afyon
  • Ağrı
  • Amasya
  • Ankara
  • Antalya
  • Artvin
  • Aydın
  • Balıkesir
  • Bilecik
  • Bingöl
  • Bitlis
  • Bolu
  • Burdur
  • Bursa
  • Çanakkale
  • Çankırı
  • Çorum
  • Denizli
  • Diyarbakır
  • Edirne
  • Elazığ
  • Erzincan
  • Erzurum
  • Eskişehir
  • Gaziantep
  • Giresun
  • Gümüşhane
  • Hakkari
  • Hatay
  • Isparta
  • Mersin
  • İstanbul
  • İzmir
  • Kars
  • Kastamonu
  • Kayseri
  • Kırklareli
  • Kırşehir
  • Kocaeli
  • Konya
  • Kütahya
  • Malatya
  • Manisa
  • K.Maraş
  • Mardin
  • Muğla
  • Muş
  • Nevşehir
  • Niğde
  • Ordu
  • Rize
  • Sakarya
  • Samsun
  • Siirt
  • Sinop
  • Sivas
  • Tekirdağ
  • Tokat
  • Trabzon
  • Tunceli
  • Şanlıurfa
  • Uşak
  • Van
  • Yozgat
  • Zonguldak
  • Aksaray
  • Bayburt
  • Karaman
  • Kırıkkale
  • Batman
  • Şırnak
  • Bartın
  • Ardahan
  • Iğdır
  • Yalova
  • Karabük
  • Kilis
  • Osmaniye
  • Düzce
BIST 1,312
DOLAR 7.78
EURO 9.33
ALTIN 443.77

İş Hayatı Ve Covid-19 Tedbirleri605 defa okundu

kategorisinde, 05 May 2020 - 17:54 tarihinde yayınlandı
İş Hayatı Ve Covid-19 Tedbirleri

7244 SAYILI KANUN’UN İŞ HAYATINA YÖNELİK TEDBİRLERİ HAKKINDA KISA BİR DEĞERLENDİRME

1. GİRİŞ

7244 sayılı kanun, 17 Nisan 2020 tarihinde yürürlüğe girmiştir. Kanunun 2,7,8 ve 9. Maddeleri iş hayatına yönelik düzenlemeler içermektedir. Türkiye, ilk koronavirüs vakasının görülmesinin ardından hızla tüm alanlarda önlemler almaya başlamıştır. Vaka görülmesinden önce de yurtdışı giriş-çıkış yasakları başta olmak üzere bazı tedbirler hayata geçirilmiştir. Virüsün iş hayatını da olumsuz etkilemesi nedeniyle iş hayatında kanun koyucu tarafından yasal düzenleme yapılması kaçınılmaz hale gelmiştir. Bu çalışmamızda 7244 sayılı kanun ile iş hayatına yönelik yapılan değişiklikleri inceleyeceğiz.

2. KAPSAM

7244 sayılı kanun ile İş Kanunu’na ve İşsizlik Sigortası Kanunu’na geçici hükümler eklenmek suretiyle covid-19 salgınından iş sözleşmesinin taraflarının en az zararla etkilenmeleri amacıyla çalışma hayatında belirli düzenlemelere gidilmiştir. Toplu iş hukuku da 7244 sayılı kanundan etkilenmiştir. Toplu iş sözleşmeleri ve sendikacılık bağlamında erteleme ve ek süre verilmesi yoluyla gerçekleşen bazı düzenlemeler mevcuttur. Salgın nedeniyle en çok etkilenen alanların başında gelen ekonominin temel direği olan iş hayatına dönük tedbirlerin dört madde ile sınırlı kalması kanaatimizce yeterli değildir.

  • TOPLU İŞ HUKUKUNA İLİŞKİN TEDBİRLER:

a.Kamu Görevlileri Sendikaları ve Toplu Sözleşme Kanunu’ndan Kaynaklı Tedbirler:

4688 sayılı ilgili kanunun 30. Maddesinin 2. Fıkrasının a bendinde üye sayılarının tespiti düzenlenmiştir. Buna göre; tespite ilişkin toplantı, kurumun işveren vekili ile tahakkuk memuru veya mali hizmetler birim yetkilisi ve kurumun hizmet kolunda faaliyette bulunan sendikalardan birer temsilcinin katılımı ile 15 Mayıs tarihinden sonra 5 iş günü içerisinde kurumca belirlenecek ve sendikalara bildirilecek günde yapılır. Burada önemli olan hususlar toplantıya katılacaklar ve 15 Mayıs tarihidir. Toplantıya katılacaklar kanun tarafından ayrı ayrı sayılarak belirlenmiştir. İlgililerin toplantıya katılımları esastır. Salgın nedeniyle toplantıya katılımların aksayabileceği düşünüldüğünden 15 Mayıs tarihinin 2020 yılı için 15 Temmuz olarak belirlenmesi 7244 sayılı kanun ile uygun görülmüştür. Listelerin 31 Temmuz 2020 tarihine kadar bakanlığa gönderileceği de belirtilerek zaman açısından sendikalar ve kurumların hak kaybına uğraması engellenmiştir.

a.Sendikalar ve Toplu İş Sözleşmesi Kanunu’ndan Kaynaklı Tedbirler:

6356 sayılı kanun ile düzenlenen hakların ve yetkilerin salgın döneminde kullanımı mümkün olmadığından hak kayıplarını önlemek için bazı hususlarda üç aylık ek süre öngörülmüştür. ‘‘Yetki tespitlerinin verilmesi, toplu iş sözleşmelerinin yapılması, toplu iş uyuşmazlıklarının çözümü ile grev ve lokavta ilişkin süreler bu maddenin yürürlüğe girdiği tarihten itibaren üç ay süreyle uzatılmıştır.’’ hükmü ile salgın nedeniyle üç aylık faal olunmayan döneme dönük haklar koruma altına alınmıştır. Bu üç aylık sürenin Cumhurbaşkanı tarafından üç ay daha uzatılabileceği de düzenlenerek salgının etki süresi boyunca sendikal faaliyetlerin güvencede olması sağlanmıştır.

  • BİREYSEL İŞ HUKUKUNA İLİŞKİN TEDBİRLER:

a. İşsizlik Sigortası Kanunu’ndan Kaynaklı Tedbirler:

a.1.İşçiler Açısından:

İşsizlik Sigortası Kanunu’na geçici iki madde eklenmiştir. Bu maddeler ile esasen işveren tarafından ücretsiz izne ayrılan işçiyi korumaya dönük düzenlemeler yapılmıştır. Buna göre işveren tarafından ücretsiz izne ayrılan işçinin 7244 sayılı kanun ile gelen düzenlemeden yararlanabilmesi için işçi açısından bazı şartlar aranmıştır. Bunlar:

.17 Nisan 2020 tarihi itibariyle geçerli bir iş sözleşmesinin bulunması.

.İşveren tarafından ücretsiz izne ayrılmış olması.

.Kısa çalışma ödeneğinden yararlanmıyor olması.

Şartları sağlayan işçilere günlük 39,24 TL nakdi ücret verilecektir. Yapılan ödemeler damga vergisine tabiidir. İşçinin bu sürede fiilen çalışmasının tespiti halinde işverene idari para cezasının da uygulanacağı hükme bağlanmıştır. Ayrıca ödenen ücret de faiziyle geri alınacaktır. Ayrıca nakdi ücret desteğinden faydalananlar genel sağlık sigortalısı sayılarak bu sigorta primleri de fondan karşılanacaktır.

İşsizlik Sigortası Kanunu’nun 51. Maddesi kapsamında iş sözleşmesi feshedilen işçilere de işsizlik maaşı ve herhangi bir sosyal güvenlik kuruluşundan yaşlılık aylığı almamaları halinde İş Kanunu’nun 10. Maddesinde belirtilen fesih yapılamayacak süreyle sınırlı kalmak üzere günlük nakdi ücretten yararlanma hakkı tanınmıştır.

a.2.İşverenler Açısından:

7244 sayılı kanun ile işverenlerin salgın nedeniyle zorlayıcı sebep gerekçeli kısa çalışma başvurularının uygunluk tespitine tabi olmadan işverenin beyanı doğrultusunda kısa çalışma ödemesi yapılması hüküm altına alınmıştır. Böylece bürokratik süreç uzamalarının önüne

geçilerek salgın döneminde işverenlerin en az zararla süreci atlatmaları adına yerinde bir düzenleme gerçekleştirilmiştir. Ancak işverenlerin yapacağı yanlış bilgilendirme ve belgelendirmeler sonucu yapılan fazla ve yersiz ödemeler de faiziyle geri alınacaktır. Burada açıklığa kavuşturulması gerekilen husus işverenin doğru bilgi verdiğinin denetiminin ne şekilde yapılacağıdır. Kanaatimizce süreç sonrası yapılacak denetimlerle ödeme alanların bilgilendirmelerinin gerçeği yansıtıp yansıtmadığı belirlenecektir.

b. İş Kanunu’ndan Kaynaklı Tedbirler:

İş Kanunu’na eklenen geçici madde ile işverene bir nevi iş akdi sonlandırma yasağı getirilmiştir. Kısıtlama ile sadece İş Kanunu kapsamında yer alan iş sözleşmeleri değil tüm iş ve hizmet sözleşmeleri güvence altına alınmıştır. İş akdi feshi kanunun yürürlüğe girdiği tarihten üç ay sonrasını kapsamaktadır. Cumhurbaşkanı bu süreyi altı aya kadar uzatma yetkisine sahiptir. İş akdi sonlandırma yasağının istisnası olarak ise ahlak ve iyi niyet kurallarının ihlali öngörülmüştür. Belirtilen nedenle iş akdi sonlandırılması yasak kapsamında değildir. Yukarıda da açıklandığı üzere işveren tarafından ücretsiz izne ayrılan işçi, gerekli şartlar sağlandığı takdirde devlet tarafından ücret desteği ile korunacaktır. İşverenin iş akdi sonlandıramayacağı bu dönemde işçiyi kısmen veya tamamen ücretsiz izne ayırması geçici madde ile mümkün kılınmıştır. İşçi bu nedenle sözleşmeyi haklı nedene dayanarak da feshedemeyecektir. Böylece iş akitleri muhafaza edilerek işverenin de ücret ödeme yükümlülüğünden belirli süreliğine kurtulma hakkı tanınmıştır. Geçici madde hükmüne aykırı işten çıkarmaya da idari para cezası öngörülmüştür. İşveren veya işveren vekili iş akdini sonlandırdığında (ahlak ve iyi niyet kurallarına aykırılık yoksa) idari para cezası yaptırımı ile karşılaşabileceklerdir.

  • GÖRÜŞÜMÜZ:

7244 sayılı kanun ile salgından etkilenen bazı alanlara koruyucu tedbirler öngörülmüştür. Bu kanunun 4 maddesi bazı kanunlara geçici madde olarak eklenmek suretiyle ya da doğrudan düzenleme olarak iş hayatına çözümler getirmektedir. Getirilen çözümler kanaatimizce yeterli değildir.

Öncelikle bu kanun ile getirilen düzenlemelerden yararlanabilmek için en başta geçerli bir iş sözleşmesi mevcut olması gerekmektedir. Her ne kadar iş ve hizmet sözleşmelerinin İş Kanunu’nu kapsamında olması aranmasa da iş sözleşmesi olmadan hayatını idame ettiren azımsanamayacak kadar insan bulunmaktadır. Günlük yevmiye ile çalışan insanlara dönük herhangi bir koruyucu tedbir alınmaması ile kanun kapsamı daraltılmıştır. Salgın döneminde çıkarılan ve geçici tedbirler içeren kanunda günlük yevmiye ile çalıştığını ispat edenlere dönük de cüzi miktarda ödeme yapılması söz konusu olabilirdi.

Ayrıca kanunda işveren tarafından ücretsiz izne ayrılan işçiye ödenecek tutar TÜRK-İŞ tarafından açıklanan 2020 açlık sınırının oldukça altındadır. TÜRK-İŞ tarafından açıklanan tutar 2.345 TL iken ücretsiz izne ayrılacak işçiye ödenecek ücret ay bazında 1177,2 TL’dir. Salgın döneminde kişisel ihtiyaç kalemlerinin daha da artacağı düşünüldüğünde açlık sınırı altında kalan bu tutar pek tabii yeterli değildir.

İşverene kanunun yürürlük tarihinden itibaren üç ay içinde iş akdi sonlandıramama hükmü getirilmiş olup bu duruma alternatif bir izlenim uyandıran işçiyi ücretsiz izne ayırma hususunda işçiye haklı sebeple fesih hakkı tanınmamıştır. Bu durum uygulamada hakkın kötüye kullanımına neden olabilecektir. Sektörel bazda salgından etkilenmeyen iş kollarında işçiyi ücretsiz izne ayırmak suretiyle işçiye ücret ödeme yükümlülüğünden kurtulma halinde getirilen düzenlemeyle işçinin menfaati zedelenecektir.

6.SONUÇ OLARAK

Tüm eksikliklerine rağmen 7244 sayılı kanun ile işçi, işveren ve toplu iş hukukunun süjeleri salgın süresince koruma altına alınmaya çalışılmıştır.

MUHAMMET ANĞIT

Haber Editörü : Tüm Yazıları
Erzincan Binali Yıldırım Üniversitesi Hukuk Fakültesi, Köşe Yazarı.
YORUM YAZ