Yenileniyor
  • Adana
  • Adıyaman
  • Afyon
  • Ağrı
  • Amasya
  • Ankara
  • Antalya
  • Artvin
  • Aydın
  • Balıkesir
  • Bilecik
  • Bingöl
  • Bitlis
  • Bolu
  • Burdur
  • Bursa
  • Çanakkale
  • Çankırı
  • Çorum
  • Denizli
  • Diyarbakır
  • Edirne
  • Elazığ
  • Erzincan
  • Erzurum
  • Eskişehir
  • Gaziantep
  • Giresun
  • Gümüşhane
  • Hakkari
  • Hatay
  • Isparta
  • Mersin
  • İstanbul
  • İzmir
  • Kars
  • Kastamonu
  • Kayseri
  • Kırklareli
  • Kırşehir
  • Kocaeli
  • Konya
  • Kütahya
  • Malatya
  • Manisa
  • K.Maraş
  • Mardin
  • Muğla
  • Muş
  • Nevşehir
  • Niğde
  • Ordu
  • Rize
  • Sakarya
  • Samsun
  • Siirt
  • Sinop
  • Sivas
  • Tekirdağ
  • Tokat
  • Trabzon
  • Tunceli
  • Şanlıurfa
  • Uşak
  • Van
  • Yozgat
  • Zonguldak
  • Aksaray
  • Bayburt
  • Karaman
  • Kırıkkale
  • Batman
  • Şırnak
  • Bartın
  • Ardahan
  • Iğdır
  • Yalova
  • Karabük
  • Kilis
  • Osmaniye
  • Düzce
BIST 1,312
DOLAR 7.78
EURO 9.33
ALTIN 443.77

ABD VE TÜRKİYE’DEKİ BÜYÜK SANAYİ VE TEKNOLOJİ ŞİRKETLERİNİN ANALİZİ668 defa okundu

kategorisinde, 13 Ağu 2020 - 23:26 tarihinde yayınlandı
ABD VE TÜRKİYE’DEKİ BÜYÜK SANAYİ VE TEKNOLOJİ ŞİRKETLERİNİN ANALİZİ

Günümüzde sanayi üretimi ve ticaret yarışı, ülkelerin yarışı olmaktan çok özel şirketlerin yarışı haline geldi. Global piyasada ülkelerin gücünü belirleyen ana faktör şirketlerin global faaliyetleri oldu. Günümüz dünyasında en büyük ekonomiye sahip olan ülke Amerika Birleşik Devletleri’dir. 20 Trilyon Doları geçen GSYH ile dünyada büyük ekonomik paya sahiptir. Amerika Birleşik Devletleri ekonomisinde büyük paya sahip olan şirketler geneli teknoloji şirketleridir. Değeri Trilyon Dolara ulaşan şirketleri ile global piyasada büyük söz sahibi olan Amerika Birleşik Devletleri ile Türkiye’yi kıyasladığımız zaman, Türkiye’deki faaliyet gösteren büyük şirketlerin sektör anlamında farklılık gösterdiğini görmek mümkündür. ABD ve Türkiye’nin GSYH rakamlarını karşılaştırdığımız zaman, Türkiye’nin 800 Milyar Dolar’ın altında gelire sahip olması, Türkiye’deki şirketlerin global çapının ABD’deki şirketler karşısında daha küçük olduğunu söylemek mümkün. Dünyanın en büyük ekonomisine sahip Amerika Birleşik Devletleri bünyesinde olan şirketlerin yıllık gelir verileri ülke geliri seviyelerine ulaşmış durumda.  Amerika Birleşik Devletleri’nde bulunan şirketlerin en fazla gelire sahip olanları, genelde teknoloji ve enerji sektöründe faaliyet gösteren şirketlerdir. FORTUNE’nin yayınladığı verilere göre Amerika Birleşik Devletleri’ndeki en büyük 500 şirket sıralamasında ilk onda yer alan şirketler; Walmart, Exxon Mobil, Apple, Berkshire Hathaway, Amazon.com, UnitedHealth Grup, McKesson, CVS Health, AT&T ve AmerisourceBergen’dir. Amerika Birleşik Devletleri’nde faaliyet gösteren büyük şirketleri incelediğimiz zaman teknoloji ve enerji şirketlerinden farklı olarak sağlık şirketlerinin büyük gelir elde etmeleri dikkat çekiyor. Amerika Birleşik Devletleri’ne sistem bakımından baktığımız zaman Kapitalist bir düzen yer almaktadır. Bu bağlamda ülke içinde vatandaşlar genelinde harcama alışkanlığı yerleşmiş durumda.

Özellikle sağlık hizmetlerinin tamamen özel olmasından dolayı, sağlık şirketleri yıllık gelirlerinde çok büyük seviyelere ulaşmış durumda. Amerika Birleşik Devletleri’ndeki büyük şirketler ile Türkiye’deki büyük şirketleri kıyasladığımız zaman arada uçurum olduğunu görmek mümkün. ABD’de 2019 yılı en yüksek geliri sahip şirket olan Walmart, 514 Milyar Dolar gelir elde etti. Bu meblağ Türkiye’deki en büyük 500 şirketin gelirinin yaklaşık iki katıdır. İSO’nun verilerine göre, Türkiye’de faaliyet gösteren en büyük sanayi şirketleri enerji ve otomotiv sektöründe faaliyetlerini sürdürmektedir. Bu durumu Amerika Birleşik Devletleri’nde faaliyet gösteren büyük şirketler ile kıyasladığımız zaman, iki ülkedeki büyük şirketlerin içerisinde enerji şirketleri yer almaktadır. Türkiye’de Kapitalist sağlık düzeni olmadığı için sağlık şirketleri listenin en başında yer almamaktadır. Türkiye’deki en büyük sanayi şirketlerinin faaliyetlerine bakıldığında otomotiv sektörü büyük önem arz etmektedir. Türkiye’deki büyük şirketler listesinde ilk onda, dört otomotiv şirketi yer almaktadır; Ford Otomotiv Sanayi A.Ş., Toyota Otomotiv Sanayi Türkiye A.Ş., Oyak-Renault Otomobil Fabrikaları A.Ş., TOFAŞ Türk Otomobil Fabrikası A.Ş. Bu dört büyük otomotiv şirketinin ürettiği araçlar Türkiye’de otomobil piyasasında çok büyük pazara sahiptir. Çoğunluğu Avrupa merkezli olan bu otomotiv şirketlerinin Türkiye’de üretim yapması ise işgücünün ucuz olması ile bağdaştırılabilir. Avrupa ülkelerinde üretim yapmanın maliyeti Türkiye ve Çin gibi ülkelerde üretim yapmaktan daha yüksektir. Şirketler bu durumdan dolayı iş gücünün ucuz olduğu ülkelerde üretim yapmayı tercih ediyor.

Türkiye bu konuda avantaj sahibi. Amerika Birleşik Devletleri çok büyük global şirketlere ev sahipliği yapsa da üretim maliyetlerini düşürmek ve gelirlerini optimum seviyeye çıkarmak için fabrikalarını düşük maliyetli iş gücü olan ülkelere taşımaktadır. Bu durumda ABD’de istihdam alanı daralıyor. Fakat bu şirketler dünya piyasasında çok büyük pazara sahip oldukları için gelirleri büyük oranda yüksek oluyor. Türkiye’de otomotiv şirketlerinin aktif olarak üretim yapması, istihdam açısından pozitif etki etse de Türkiye’de otomotiv mühendisliği alanında çalışmalar yok denecek kadar azdır.

Türkiye’de üretim yapan otomotiv şirketleri yurt dışı merkezlidir ve Ar-Ge çalışmaları yurt dışında yapılmaktadır. Türkiye sadece otomobil parçalarını birleştirme görevi yapmaktadır bu durumdan dolayı büyük oranda kar maksimizasyonu görmek mümkün değil. Otomotiv şirketleri Türkiye merkezli olmadığı için otomobil ihracatından gelir elde etmek mümkün değildir. Türkiye’deki sanayi şirketleri yurt dışına katma değeri yüksek sanayi ürünü satabilseler, Türk Lirası yabancı paralar karşısında değersiz olduğu için büyük oranda ekonomik büyüme görülür. Bu duruma örnek olarak Japonya ve Rusya gösterilebilir. Bu ülkelerin paraları değersizdir fakat sanayi ihracatları yüksek olduğundan dolayı döviz ile satış sonrası büyük gelir elde edilmektedir. Bu ülkeler yerli paraları değer kazanması durumunda ekonomik bulanım yaşayabilir. ABD ve Avrupa ülkelerinde faaliyet gösteren şirketler paralarının değerli olmasından dolayı gelir kaybı yaşayabilirler. Türkiye gibi parası daha az değerli olan ülkeler bu ülkelerden ithalat yaparken zorlanmaktadır.

Türkiye’deki en büyük 10 sanayi kuruluşu şu şekildedir:


Türkiye’deki büyük sanayi şirketlerinin arasında demir çelik şirketlerini görmek şaşırtıcı değil çünkü Türkiye ham madde açısından çok zengin bir coğrafyaya sahip. Cumhuriyet’in ilk yıllarından bu yana bu fabrikalara önem verilmiştir. Ne kadar Türkiye’de sanayi şirketleri gelişmiş olsa da Amerika Birleşik Devletleri’ndeki büyük sanayi kuruluşları ile karşılaştırmak çok zordur. Amerika Birleşik Devletleri’ndeki büyük sanayi ve teknoloji şirketleri global anlamda tüm dünyada büyük oranda pazara sahip. Bu şirketler Ar-Ge yatırımlarına ve çalışmalarına büyük önem vermektedir. Hem teknoloji mühendisliği hem otomotiv mühendisliği hem de bu ürünleri pazarlama konusunda çok gelişmişlerdir. Dünyanın en büyük e-ticaret şirketi olan Amazon.com da ABD’nin en büyük şirketleri arasında yer alır. Daha az emek ve çalışan ile daha çok müşteriye ulaşmayı başardı, yıllık 232 Milyar Dolar ile dünyanın en çok gelir elde eden şirketlerinden birisi oldu. Amerika Birleşik Devlet’lerindeki girişiciler yazılım ve kodlamaya büyük oranda önem vererek dünyanın en büyük yazılım ve internet şirketlerini kurdular ABD’de en başlarda yer almasalar da büyük gelirlere sahip olan, Microsoft, Facebook, İntel ve Alphanet gibi şirketler, yazılıma ve kodlamaya büyük ölçüde önem verilmesi gerektiğini gösterdi. ABD’deki büyük teknoloji şirketlerinin kurucuları yatırımlarını büyük çoğunlukla enerji sektörüne kaydırmıştır. ABD enerji sektöründe dünya devi haline gelmiştir. Warren Buffett, yatırımlarını büyük ölçüde enerji sektörüne yapmıştır ve dünyanın en zenginleri arasında yer almaktadır.


Fortune’nin 2019 yılına ait ABD’deki büyük şirketlerinin listesi:

Haber Editörü : Tüm Yazıları
İstanbul Üniversitesi İktisat mezunu. Planlama uzmanı
YORUM YAZ